जनता घुमे नारायणहिटी

काठमाडौं,

रामबहादुर बोहोरा बैतडी र होमबहादुर गुरुङ गोरखा पुग्नेवित्तिकै उत्पन्न समान संयोग। रामबहादुर वैतडीबाटै आएर राजधानीमा पढ्दै गरेका युवा र होमबहादुर गोरखाबाट राजधानीमा घरजम गर्ने नातेदारकहाँ आएका। दुबैले विहान पत्रिकामा पढे पूर्व राजाका दरवार हेर्न पाइने रे। दुवै निक्कै अचम्भित भए जब दुई घण्टा लाइनमा बसेर छिरेपछि त्यहाँ आआफ्नो जिल्ला पनि भेटे। रामबहादुर बैतडी नामक विदेशी राष्ट्राध्यक्षको शयनकक्षमा पुगेपछि भन्दै थिए ´ओहो मेरो जिल्ला हेर्दै शितल मलाई यहीं नुहाउँजस्तो लाग्यो।´ उनलाई त्यहाँको शौचालय देखेर लोभ लागेको रहेछ। होमबहादुर गोरखा वैठक पुगेपछि भन्दै थिए ´आवुई कस्तो सफा हो।´ उनको भनाई त्यहाँको सपाट सजावटतिर लक्षित थियो। उनले त्यहाँ राखिएको सूचना हेरेपछि थपे ´ए यो त हाम्रै जिल्ला पो रैछ।´नारायणहिटी दरबार गणतन्त्र स्थापनाको प्रतिफलस्वरुप संग्रहालयका रुपमा खुला भएको पहिलो दिन त्यहाँ जानेहरुले गरेको अनुभूति गजब थियो। विजय स्मारक स्कूल डिल्लिबजारकी कक्षा ८ मा पढ्ने बुनुले कास्की बैठक छिर्दाछिर्दै आफ्नो हुर्कंदो राजनीतिक चेतना दर्शाइन ´हिजो हामीलाई यतातिर मुन्टो उठाउन पनि संकोच लाग्थ्यो आज निर्धक्क घुम्न पाएका छौं। दिस मिन्स चेन्ज।´केही उरन्ठेउलाहरु राजाको शयनकक्ष धनकुटा पुगेपछि रेखदेखमा बसेका कर्मचारीलाई ´र् याक´ गर्न तम्सिए। ´सर राजाका बुढाबुढी सँगै सुत्दैनथे कि कसो! किन राजाको मात्र लेखेको´बानेश्वरकी जानुकादेवीको आफ्नै खाले धन्दा थियो। राजाले विदेशी राष्ट्राध्यक्षलाई दिने रात्रीभोज आयोजना हुने लम्जुङ बेन्क्वेट दॆखेपछि मन थाम्न सकिनन् ´हाम्रा घरका पनि भान्सा यो पनि भान्सा है।´ उनकी सँगीले प्वाक्क भनिहालिन ´रानी बन्ने तिम्रो भाग्य रहेनछ त!´ धनुषा बैठक पुग्नुअघिको लवीमा केही युवा पुराना सोफामाथि जिउ फालिरहेका छन्। त्यहाँ गफ चलिरहेको छ कुनै चिया पसलमा झैं। जुम्लाका महेन्द्र सिजुवाल निर्दोष टिपण्णी गर्छन् ´सोचेभन्दा फरक!´ कन्चनपुरका पुष्पराज जोशी उनको कुरा नाघ्छन् ´ए सर सोच्ने अबस्थै पहिले कहाँ थियो र !´ धादिङका निरन्जन रुपाखेती अलि पाको पल्टिन्छन् ´राजाले अकल्पनीय विलास गरेका रहेछन् भन्ने बुझ्नुपर्छ मित्रहरु।´कर्मचारी कान टाठो पारेर सुनिरहेकाछन्। अव त्यहाँ उनलाई समेत तानेर व्यंग चल्छ। ´ए सर त्यो सिराहा बन्द किन कसले हडताल गर् यो हँ।´ सिराहा संग्रहालयले प्रदर्शनमा नल्याएको ३३ कक्षमध्ये एक हो। कर्मचारी व्यंग बुझ्दैनन् र सोझो पाराले भन्छन् ´भाइहरु हतारमा हामीले यसलाई तयार पार्न भ्याएनौं।´ताप्लेजुङ फुङलिङका डालबहादुर गुरुङलाई अचेल अलैंची खेतीको उती टन्टा नभएकाले काठमाडौं आउँदा राजदरबार हेर्ने मौका जुरेको हो। पेन्सन खाने यी पूर्व शिक्षक आफ्नी श्रीमतीका साथ नारायणहिटी घुमिरहँदा कुनै संवददाताले झैं हरेक कक्षको विवरण टिपिरहेका थिए। ´यसलाई जस्ताको तस्तै राख्नुपर् यो। अरु त के!´ उनको वुजु्रक प्रतिकि्रया आउँछ। शुक्रबार मध्यान्हको यो नारायणहिटी मेलामा प्रशस्त विदेशीहरु सामेल भए। नयाँ दिल्ली भारतका विकास सेठलाई सबै कुरा राम्रो लाग्यो तर उनका आँखाले फर्निचरहरु फोहोर देख्यो। उनले पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र भागेर अमेरिका गएको भन्ने हल्ला सुनेका रहेछन्। होइन ´करणको निम्तो मान्न तिम्रै देश गएका छन्´ भन्दा उनले आश्चर्य जनाए ´रिएल्ली! आई डोन्ट नो इट।´ त्रिभुवन सदन रहेको ठाउँमा पुगेपछि उनले दरबार हत्याकाण्डले आफू निकै मर्माहत भएको सुनाए। उनीछेवै रहेका एक गोराले संग्रहालयको संरक्षण प्रमुख चुनौती भएको राय दिँदै थिए। तीन बजिसकेको छ नारायणहिटी संग्रहालयका प्रमुख जयराम महर्जन हस्याङफस्याङ गर्दै दक्षिणी द्धारवरपर हििडंरहेका छन्। टिकट काउन्टर बन्द भएको छ भित्र जान पाउँ भन्दै वाहिर मानिसहरु नारावाजी गर्दैछन्। प्रहरीले जति धकमधक्का गर्दा पनि भिड सेलाएको छैन। लाइन जयनेपाल हलसम्म पुगेको छ। ´साहै्र गाह्रो पर् यो बा यत्रो भिड त टुँडिखेलको घोडेजात्राले पनि नथाम्ला´ उनी जनतालाई विस्तारै समय मिलाएर आउन आह्वान गर्नका लागि सन्चारमाध्यमलाई आग्रह गर्दै थिए। ´हामीलाई मन्त्रिपरिषदको निर्णयले नै ३ बजेको समय दिएको छ कसरी बढी समय खोल्ने!´ उनी भन्छन् ´सबैलाई छिराउन सकिदैन यो कुरा बुझिदिनुपर् यो।´ नारायणहिटी दरबारका प्यासेज साँघुरा छन्। त्यहाँको भव्य सजावटले आगन्तुकलाई उसै पनि अलमल्याउँछ। विधार्थीहरु छिर्दा झन् बढी समय लगाउँछन्। शुक्रबार ११ देखि ३ बजेसम्म लगातार आगन्तुकको ओहोरदोहोर हुँदा जम्मा १ हजार ७ सय ७५ बटा टिकट विक्री भएको देखियो। संग्रहालयले एकै समय धेरै मान्छे थाम्न नसक्नेबाहेक पहिलो दिन शुक्रबार नै अनपेक्षित समस्या आयो। दिउँसो १ बजेदेखि अचानक पौने घण्टा विद्युत आपुर्ति बन्द भयो। ´हामीलाई त अत्यास लाग्यो त्यस्तो अबस्थामा बहुमूल्य सामानमा नोक्सानी पुग्यो भने के गर्ने!´ महर्जनले भने। उनका अनुसार यसअघि नारायणहिटी कहिल्यै विद्युत आपुर्ति रोकिएको थिएन। ´यस्तो अबस्थामा श्रीपेच राखेर के गर्ने कसरी सुरक्षा दिने´ उनी भन्दै थिए। नारायणहिटी घुम्ने प्रबन्धसंग्रहालय सार्वजनिक विदाका दिनका साथै हरेक मंगलबार र बुधबार बन्द हुन्छ। महर्जनका अनुसार सरसफाईका लागि दुई दिन अतिरिक्त विदा गरिएको हो।शुल्क नेपालीका लागि सय, विधार्थीलाई २० मात्र, चीन र सार्क राष्ट्रका पर्यटकलाई २ सय ५० रुपियाँ र अन्य देशका नागरिकलाई ५ सय रुपियाँ निर्धारण गरिएको छ। तीन वर्ष कमका बालबालिकालाई प्रवेश निशुल्क छ। संग्रहालयभित्र फोटो खिच्न पाईदैन।