अझै लड्न तयार छन् सहिदपरिवार

गोरखा ।
जनयुद्धका सहिदका परिवारहरुले जनगणतन्त्र र राष्ट्रियताका लागि आफूहरु अन्तिम अवस्थासम्म लड्ने अठोट गरेका छन् । उनीहरुमा कुनै व्यक्तिगत लोभ-लालच छैन । बरु छ त देश जनता र आफ्नै गाउँको विकासका लागि लडिरहने अठोट । माक्स्रवादी साहित्य प्रतिष्ठानको सिर्जना अभियानका क्रममा हालै गोरखा जिल्लाका ुसहिद-गाउँु हरु पुगेका स्रष्टा र पत्रकारहरुमाझ उनीहरुले यस्तै अठोट व्यक्त गरेका छन् । गोरखाको पन्द्रुङ गाविसस्थित जराङ देउरालीका जनयुद्धका प्रथम सहिद दिलबहादुर रम्तेलका बुबा सेते रम्तेल र आमा सरीमाया रम्तेललाई अहिले पनि उत्तिकै दुःख छ । चार मुरी धान हुने खेत र केही पाखोबाट भएको उत्पादनले ६ महिना भन्दा बढी खान पुग्दैन । र पनि उहाँहरु देश र जनताको मुहार फेरिएको देख्न चाहनुहुन्छ । आफूहरुको कुनै व्यक्तिगत स्वार्थ नभएको बताउँदै उहाँ भन्नुहुन्छ-ुदेश जनता र गाउँको विकास भए पुग्छ हामीलाई ।ु यद्यपि उहाँहरुको एउटा इच्छा भने छ त्यो हो -ुछोरा दिलबहादुरको स्मृतिमा पन्द्रुङमा रिङरोड बनेको हेर्ने ।ु सहिदपिता सेते रम्तेल जनसत्ता अझै नआएकाले लड्न बाँकी नै रहेको विचार पनि राख्नुहुन्छ । उहाँको ठम्याइमा अहिले माओवादीको नेतृत्वमा सरकार मात्र बनेको छ यो सरकारलाई पनि काम गर्न दिइएको छैन । त्यसैले उहाँहरुले चाहेको कुरा पूरा हुनसकेको छैन । वर्तमान सरकार र राजनीतिक दलका नेताहरुप्रति पनि उत्तिकै खबरदारी छ उहाँहरुको ुसरकार र नेताहरुले दिलबहादुरजस्तै हजारौं सहिद छोराछोरीले देखाएको बाटो नभूलून् । रम्तेल दम्पत्तिका एक छोरी र तीन छोरामध्ये दिलबहादुर कान्छो छोरा हुनुहुन्थ्यो । उहाँ पन्दु्रङ जराङ केराबोट-२ मा रहेको बह्माचारिणी निम्नमाध्यमिक विद्यालयमा चार कक्षामा पढ्नुहुन्थ्यो । नेकपा माओवादी ले २०५२ साल फागुन १ गते जनयुद्ध सुरु गरेपछि देशभर राज्यआतङ्क मच्चाइयो । त्यही चपेटामा पर् यो पन्द्रुङ पनि । फागुन १४ गते प्रहरीको एक हुल पसेर सोही विद्यालयका तत्कालीन प्रधानाध्यापक वीरबहादुर गुरुङलाई गिरफ्तार गर् यो । आमविद्यार्थी गिरपुतारीको प्रतिरोधमा उत्रिए । त्यही आक्रोशमा प्रहरीले अन्धाधुन्ध दुई राउण्ड गोली बर्षायो । डीगाम भन्ने ठाउँनिर आइपुग्दा पहिलो राउण्ड गोली ११ वर्षीय बालक दिलबहादुरको पछाडि पातोमा लाग्यो । कलेजो-फोक्सो नै बाहिर निस्किएकाले उपचारको तरखर गर्दागर्दै उहाँको निधन भयो । दोस्रो गोली ७ कक्षामा पढ्ने रामप्रसाद भट्टको कट्टिमुनि लाग्यो । उहाँ भने घाइते मात्रै हुनुभयो । पन्द्रुङ-२ का स्थानीय शिक्षक गुणनिधि देवकोटा र कौशिला तमू ुशिल्पाु पनि जनयुद्धका सहिद हुनुहुन्छ भने पन्द्रुङकै सोही ठाउँका भीमसेन धिताल हालसम्म बेपत्ता हुनुहुन्छ । शिक्षक देवकोटालाई २०५५ साल असार २४ गते राति आफ्नै घरबाट कब्जा गरी र माओवादीको उपव्यूरो सदस्य रहेकी शिल्पालाई लमजुङ जिल्लाको तार्कूघाटमा घेरा हाली हत्या गरियो । माओवादीका अनुसार गोरखामा जनयुद्धका क्रममा ७८ जना सहिद भएका छन् । त्यसक्रममा एउटै गाउँबाट धेरैले सहादत प्राप्त गरेका थुप्रै गाउँ छन् । यस्ता गाउँ हुन्-तान्द्राङ गाविसको काउले बगुवा गाविसको रिठ्ठेपानी गोरखा नगरपालिका-११ को कुमालगाउँ थुमी गाविसको बाँसपुर केराबारी मिरकोट आदि-आदि ।तान्द्राङ काउलेका काशिनाथ लामिछाने ुकल्याणु २०६२ साल माघ ८ गते मकवानपुर जिल्लाको झूरझूरेमा माओवादी जनमुक्ति सेना र तत्कालीन शाही सेनाबीच भएको लडाईंमा सहिद हुनुभएको हो । उहाँ एस।आर।बीएम एवम् बिएन सहकमाण्डर हुनुहुन्थ्यो । तान्द्राङ मजिाचोकका सहिद चुडामणि बाजारा ुबिदूरु २०५५ साल जेठ १२ गते तनहुँ जिल्लाको कालिकाटार प्रहरी चौकी रेडमा सहिद हुनुभएको हो । उहाँ सेक्सन सह-कमाण्डर हुनुहुन्थ्यो। काउलेकी विमला पोखरेल ुसविनाु लाई २०५५ साल जेठ २० गते गोरखाकै फिनाम गाविसको ढोडेनीमा कब्जा गरी हत्या गरियो जतिबेला उहाँ अखिल क्रान्तिकारी को एरिया सदस्य मात्र हुनुहुन्थ्यो । जनकलाकारको जिल्ला सदस्य सोही ठाउँकी मात्रिका धिताल ुरश्मीु लाई २०५७ साल पुस ११ गते गोरखाकै अश्राङ गाविसको हर्राबिसौनामा जम्काभेटमा गोली हानेर मारियो । जनकलाकारको जिल्ला सदस्य रीता बाजारा ुसुस्मिताु लाई २०५७ साल फागुन २ गते बगुवाको रिठ्ठेपानीमा घेराबन्दीमा पारी मारियो । स्थानीय जनताका अनुसार आठ कक्षामा पढ्दा पढ्दै २०५६ साल पुस २६ गतेदेखि भूमिगत भएकी सुस्मितालाई ५०-६० जनाको सशस्त्र जथ्थाले गिरपुतारपछि सर्वाङ्ग नाङ्गो बनाई पालैपालो बलात्कार गरी जीउँदै खाल्डोमा हाली बारीमा मकै रुग्न बनाइएको छाप्रो भत्काई आगो लगाएर मारेको थियो जबकि मगरात राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका गोरखा जिल्ला अध्यक्ष रहेका आश्राङ्ग गाविस रिपका नरबहादुर आले ुगोपालुलाई पनि त्यही खाल्डोमा हाली आगो लगाएर मारिएको थियो । सोही ठाउँकी सावित्री खनाल ुसजिनाु लाई २०६० साल माघ २३ गते कास्की जिल्लाको नर्मलपोखरीमा गिरफ्तार गरी मारियो जतिबेला उहाँ माओवादी पार्टी सदस्य एवम् सेक्सन सहकमाण्डर हुनुहुन्थ्यो ।

प्लाटुन सहकमाण्डर रीता लामिछाने ुरुषाुलाई २०६० साल फागुन २६ गते बगुवाको पुतलीबजारमा कब्जा गरी मारियो । कम्पनी सदस्य मात्र रहेकी बिजुला सुनार ुसुधाु लाई २०६१ साल मङ्सिर २० गते गोरखाकै मिरकोट गाविसको विर्दीफाँटमा घेरा हाली लखेटेर मारियो । माओवादी पार्टीको एरिया सदस्य एवम् क्रान्तिकारी महिला सङ्गठनको जिल्ला कोषाध्यक्ष बिजुला बाजारा ुविनिताु र विद्यार्थीको जिल्ला सदस्य कल्पना बाजारा ुअपेक्षाु लाई युद्धविराम भएको अवस्थामा पनि २०६२ साल भदौ ३० गते तीनखण्डे पन्द्रुङमा गिरपुतार गरी मारियो । माओवादी पार्टी जिल्ला सदस्य एवम् रेड कमाण्डर बगुवा रिठ्ठेपानीका शिव श्रेष्ठ ुरक्तिमु २०५६ साल जेठ ८ गते ताकुकोट गाविसको ताकुचौकी रेडमा सहिद हुनुभयो ।पार्टी जिल्ला सदस्य एवम् इलाका इाचार्ज रिठ्ठेपानीका हरिश्चन्द्र श्रेष्ठ ुरमेशु लाई २०५६ साल बैशाख ८ गते गोरखाको बक्राङ पुरानो गाउँमा घेराबन्दीमा पारी मारियो । रिठ्ठेपानीका बुद्धिकुमार श्रेष्ठ ुहेमन्तु लाई २०५५ साल जेठ २० गते फिनामको ढोडेनीमा कब्जा गरी मारियो । माओवादी मिलिसिया कमाण्डर रहनुभएका उहाँ ुअाजान विरहीु साहित्यिक नामले पनि चिनिनुहुन्थ्यो माओवादीको पूर्णकालीन सदस्य रिठ्ठेपानीकै मीरा श्रेष्ठ ुहिमालीु लाई २०५९ साल बैशाख २२ गते गोरखाको आरुपोखरी गाविसको स्तुलखोलामा घेरा हाली मारियो भने एरिया सेक्सन सहकमाण्डर रहेकी बगुवा लामाचौरकी शान्ति श्रेष्ठ ुसरलाुको २०५५ साल मङ्सिर २६ गते थुमीको बाँसपुरमा सामूहिक हत्या गरियो ।गोरखा नगरपालिका-११ दशकिलोस्थित कुमालबस्तीका भीष्म कुमाल लोकपि्रय नेता हुनुहुन्थ्यो । लामो समय अध्यापनमा बिताए पनि उहाँ २०३६ सालदेखि नै कम्युनिस्ट आन्दोलनमा समर्पित नेता हो । कम्युनिस्ट भएकै कारण पाचायतीकालमा पनि याताना खप्नुभएका नेता भीष्मलाई जनयुद्धमा लागेकै निहुँमा २०५८ साल पुस १० गते गिरपुतार गरी तनहुँको मझुवाचौकीमा लगी मारियो । उहाँ माओवादीनिकट शिक्षक सङ्गठनको जिल्ला सदस्य एवम् कुमाल मुक्ति मोर्चाको जिल्ला अध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो । स्थानीय शिक्षक यङ्गनाथ अर्यालका अनुसार उहाँलाई जिउँदै खाडलमा परी माथिबाट रडले हानेर हत्या गरिएको थियो ।स्थानीय जनताका अनुसार पार्टी एरिया सदस्य एवम् सेक्सन कमाण्डर रहनुभएका गोरखा नगरपालिका दशकिलो स्याउलीका सहिद सीताराम खनाल ुअशोकु को २०५६ साल असार १२ गते मिरकोटमा हत्या गरियो । माओवादी छापामारहरुको टोली मिरकोट सुपारेको स्थानीय जनताको घरमा बसिरहेका बेला प्रहरीले घर घेरा हाली हत्या योजना बनाएपछि अशोकले घरभित्रैबाट युद्ध घोषणा गरी बम वर्षा गर्नुभयो । त्यो प्रतिकारले प्रहरी भाग्यो । उहाँहरु पनि भाग्न सफल हुनुभयो । उहाँ सुरक्षित हुँदै हुनुहुन्थ्यो तर दुभाग्यबस मिरकोटकै सेरा चौकीबाट आइरहेको प्रहरी टोलीले देख्यो। उहाँ ढुङ्गाले प्रतिकार गरिरहनुभएको थियो तर प्रहरीले पछ्याइ-पछ्याइ गोली हानेर मारेपछि पनि खुकुरीले शरीर छिया-छिया बनायो ।

सहिद अशोक युद्धकलामा जस्तै पढाइमा पनि निकै तेज भएको बताउँदै उहाँलाई सानैदेखि पढाउने गुरु हरिप्रसाद अर्याल भन्नुहुन्छ-ुचेलो साह्रै नै प्रतिभावान थियो मैले आजसम्म यत्तिको चेलो पाएकै छैन । ऊ लडाइर्ंमा जानुअघि पनि भन्थ्यो सर म मरे पनि मेरो पार्टी र पार्टीको विचार कहिल्यै मर्ने छैन ।ु
उहाँकी भाउजू पार्वती खनाल व्यक्तिगत दुःख-सुख भए पनि देवरहरुकै बलिदानले मुलुकमा परिवर्तन भएकोमा खुशी हुनुहुन्छ ।कुमालबस्तीका चक्रबहादुर कुमाल ुविक्रमु का बुबा पदमबहादुर कुमाल आफ्ना छोराहरु लडेकाले नै देशमा राजतन्त्र ढली संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र आएकोमा निकै गद्गद् हुनुहुन्छ । तर उहाँ आफ्ना सहिद छोराछोरीको सपना अझै पूर्णरुपमा साकार नभएकाले लड्न परे आफू पछि नहट्ने दृढता व्यक्त गर्दै भन्नहुन्छ-ुमलाई त कहिले अहिल्यै जाउष कि लड्न जस्तो लाग्छ ।ु पार्टी सदस्य एवम् स्क्वायड सदस्य रहनुभएका विक्रम २०५८ साल असार २३ गते लमजुङ जिल्लाको बिचौर चौकी रेडमा सहिद हुनुभएको थियो । स्क्वायड सदस्य रहनुभएका सोही ठाउँका सहिद बीरबहादुर कुमाल ुसुरेशु लाई २०५८ साल फागुन ५ गते आरु आरबाङ्ग गाविसको भोगटेनीमा घेरा हाली मारियो । उता कुमालबस्तीकै ज्ञानी कुमाल त्यस्ती महान् आमा हुनुहुन्छ जसले माइलो छोरा रुद्र कुमाल ुउज्ज्वलु र कान्छो छोरा सूर्यबहादुर कुमाल ुरमेशमानु लाई जनयुद्धमा सुम्पनुभयो । उहाँ आफ्ना छोराहरु बुझेरै क्रान्तिमा होमिएको बताउँदै छोराहरुले देखाएको बाटो कहिल्यै भुल्नहुन्न भन्नुहुन्छ । पार्टी जिल्ला सदस्य एवं प्लाटुन सहकमाण्डर उज्ज्वललाई २०५८ साल पुस १४ गते कास्कीको बुद्धचोकबाट गिरपुतार गरी हत्या गरिएको थियो भने प्लाटुन कमाण्डर रमेशमान २०५५ साल पुस १३ गते गोरखाकै केराबारीमा सामूहिक हत्याकाण्डमा सहिद हुनुभएको थियो ।कुमालबस्तीकी कालिकामाया कुमालले पनि जनयुद्धका दौरान छोरी कोपिला कुमाल ुदीपाु लाई गुमाउनुपर् यो । स्क्वायड सदस्य रहनुभएकी दीपालाई २०५८ साल पुस ५ गते मिरकोट गाविसमा घेरा हाली मारियो । कालिकामायाल्ााई प्यारी छोरी गुमाउँदा जतिसुकै असहैया पीडा भए पनि आफ्ना छोरीहरु लडेकाले नै गणतन्त्र आएकोमा भने खुशी नै लाग्छ ।क्रान्तिकारी विद्यार्थी सदस्य रहनुभएकी कोपिला कुमाल ुसरलाु लाई पनि सोही दिन दीपासँगै मिरकोटमै मारियो । उहाँकी आमा टीकामाया कुमाल ुज्वालाुले भने छोरीको सपना पूरा गर्न छोरीले देखाएको बाटो पछ्याउनुभएको छ । टीकामाया छोरीहरुलाई मारिए पनि छोरीहरुले लिएको विचार कहिल्यै नमर्ने बताउँदै भन्नुहुन्छ-ुदेश र जनताको मुक्तिका लागि लड्दा लड्दै मरेका हुन् उनीहरु । जनताको लागि बाटो देखाएर गएका छन् ।ु उहाँ आपुनो पार्टीले सहिद छोराछोरीहरुको सपना नभुल्नेमा पनि ढुक्क हुनुहुन्छ । कुमालबस्तीका गमबहादुर कुमाल र मनमाया कुमाल पनि छोरी जमुना बेपत्ता भएकामा जति चिन्तित हुनुहुन्छ छोरीहरुकै कारण देशमा परिवर्तन भएकामा त्यत्तिकै खुसी हुनुहुन्छ ।अन्ततः सहिद परिवारजनहरु आफन्त गुमाउन परे पनि देशमा गणतन्त्र आएकोमा खुशी नै त हुनुहुन्छ । तर उहाँहरुलाई आएको परिवर्तन गुम्ला कि भन्ने चिन्ता पनि छ । त्यसैले उहाँहरु यसमा सरकार र नेताहरु निकै चनाखो हुनुपर्ने बताउनुहुन्छ । अर्काेतिर अधिकाँश सहिद परिवारजनले व्यक्तिगत समस्या बताउन नसक्नु भए पनि उहाँहरुलाई अहिले पनि उत्तिकै दुःख छ ।